Van dorpspomp naar fietstuin: concept voor ontmoetingen

Tegen eenzaamheid en vertroeping: de fietsenstalling als ontmoetingsplek

Nina de Haan  zondag 21 juli 2019

In juni studeerde ik af als interieurstylist aan de Academie Artemis in Amsterdam. Voor mijn eindproject zocht ik een onderwerp waarin ik mijn interesses zou kunnen combineren: mijn fascinatie voor stedenbouwkunde én die voor de sociale verhoudingen tussen mensen. Ik kwam uit bij hedendaagse hofjes, en van daaruit bij de nieuwe dorpspomp: de fietstenstalling. Styling blijkt goed in te zetten om maatschappelijke thema's te onderzoeken en op een andere manier te bekijken!

fietsenstalling neon fluor kleur fiets
Links: foto Nina de Haan, midden: 'Cubes' van Henriëtte van Hoog, rechts: via Pinterest

Hedendaagse hofjes

Ik kwam uit op 'hedendaagse hofjes', ook omdat ik zelf onlangs verhuisd ben naar een nieuwbouw-appartementencomplex dat eigenlijk precies die eigenschappen heeft die een hofje kenmerken. Er is een gemeenschappelijke binnentuin en er zijn gemeenschappelijke voorzieningen zoals een klusruimte, een plantenkas, een zwemsteiger en een logeerruimte. Ook zijn in het gebouw een theater, een café-restaurant en een kinderopvang gevestigd.

ontmoetingsruimte public space fietstuin
Beeld door Nina de Haan: voorbeeld van een ongedwongen ontmoetingsruimte

Gedwongen ongedwongen

Op die gezamenlijke plekken kom ik mijn buren op een gedwongen ongedwongen manier tegen (een term uit het 'Handboek voor Hedendaagse Hofjes'). Gedwongen, omdat je nu eenmaal af en toe je brievenbus wilt legen of een zaag nodig hebt. En ongedwongen omdat het een toevallige ontmoeting betreft, zonder afspraak die vooraf werd gemaakt. Je kunt alleen 'hoi!' roepen, maar vaker knopen we een praatje aan.

Eenzaamheid

Er is een groot tekort aan ontmoetingsplekken in de stad, zeker aan plekken waar je elkaar gratis en toevallig kunt tegenkomen. Al eerder las ik in Het Parool dat eenzaamheid een hardnekkig probleem is in de stad, en zelfs een grote bedreiging voor de volksgezondheid vormt. Daarom dacht ik: eigenlijk zou iedereen moeten kunnen wonen zoals wij dat hier doen.

Fietsenstalling als buurthuis

De hofjes van voor de twintigste eeuw hadden altijd één plek waar de gedwongen ongedwongen ontmoeting plaatsvond: de waterpomp. Wat vervult vandaag de dag de rol van de waterpomp? Volgens mij is dat de fietsenstalling. We fietsen vrijwel allemaal vrijwel dagelijks. Daarom is de fietsenstalling de plek bij uitstek om je buren op een gedwongen ongedwongen manier te ontmoeten. De fietsenstalling als buurthuis!

fietsenstalling als buurthuis door Nina de Haan #bike #publicspace #citylife #styling #fietsen #ontmoetingsruimte #eenzaamheid
Beeld door Nina de Haan

Vertroeping door weesfietsen

Als er meer stallingen bij zouden komen in de stad, lost dit behalve onvrijwillige eenzaamheid nog een ander probleem op: dat van het overschot van fietsen in de steeds krapper wordende openbare ruimte.

woodstick-iceberg-chestnut-bike-rack-bicycle-storage
Beeld: Woodstick Iceberg Bike Hanger

Mag ik hier weg?

Een fiets an sich bezit beslist een zekere esthetiek. Waarom moeten fietsenstallingen dan altijd een grote brij van onbehandeld beton en staal zijn, verlicht door TL-lampen? De sfeer is unheimisch, en je wilt er zo snel mogelijk weer weg. Dat kan toch veel beter?

spuuglelijke onveilige fietsenstallingen #publicspace #safe #concrete #parking #ugly
Fietsenstallingen: Station Leuven (België), Heuvel Eindhoven, Meent Rotterdam, Wedren Nijmegen

Licht, lucht, ruimte - en kleur!

Bij deze nieuw opgeleverde stallingen gaat het al wat meer de goede kant op. Wat maakt het dat deze stallingen er prettiger uitzien? Waarschijnlijk komt dat door de overvloed aan licht, kleur en geometrie. Daardoor worden de ruimtes overzichtelijk en voelen ze veiliger aan.

fietsenstallingen veiligheid kleur styling ontwerp
Van linksboven met de klok mee: realisatie fietsenstalling Amsterdam Noord (beeld Klaver Giant), idem, nieuwe fietsenstalling Station Amsterdam Zuid (beeld Joris van Gennip), Fietsenstalling Stationsplein Utrecht, idem.

De esthetiek van vrolijkheid

Dat ik niet de enige ben die er zo over denkt, bewijst Ingrid Fetell Lee in haar boek 'Vrolijkheid'. Orde maakt gelukkig. Kleur, geometrie en herhaling ook. Dat valt allemaal te lezen in dit geweldige boek, onderbouwd door uitgebreid wetenschappelijk onderzoek. Het interieur van een fietsenstalling leent zich helemaal voor de toepassing van de inzichten uit dit boek. Ik zie het dan ook als een gemiste kans dat er niet meer aandacht wordt besteed aan de looks van een stalling.

vrolijkheid kleur vorm psychologie interieur
Van links naar rechts, van boven naar beneden: Cover 'Vrolijkheid' van Ingrid Fetell Lee, Ray Oranges Various Illustrations 2016, canva.com

Als je fietsenstallingen op basis van de inzichten uit 'Vrolijkheid' zou inrichten, zou de dagelijkse gang naar de stalling mensen niet alleen vrolijker en gelukkiger zou maken; ze zouden ook zorgvuldiger met het interieur omgaan. Mogelijk gaan ze zelfs een beetje houden van de stallingen waar ze vaak komen!

Fietsenwinkel 2.0

Het allermooist zou het zijn als de fietsenstalling een dubbelrol zou vervullen als ontmoetingsplek voor buurtgenoten. Zoiets als de bike cafés die je in verschillende landen ziet. Neem bijvoorbeeld fietsenwinkel/bike café Pave in Barcelona. Je kunt hier naar belangrijke wielerwedstrijden kijken, een douche nemen na een intensieve rit of een magazine lezen. Die veelheid van functies spreekt mij enorm aan, en is volgens mij ook nodig als je wilt dat mensen wat langer in een stalling blijven om op die manier hun buurtgenoten te ontmoeten.

Pave Barcelona
Beeld via Pursuitist 

Want hoe fijn zou het zijn als je 's ochtends op weg naar je werk even een wasje in de machine kunt doen, terwijl je bijpraat met een buurvrouw? Of misschien ga je nog wel helemaal niet naar kantoor, en wacht je tot het spitsuur voorbij is terwijl je alvast wat voorbereidende werkzaamheden doet op de flexwerkplek die is ingericht in deze stalling.

fietstuin concept nina de haan
Beeld door Nina de Haan

Informele ontmoetingsplek

Vooral in steden ontbreekt er zo'n informele plek waar buren elkaar treffen. De toegankelijke ontmoetingsplaatsen die er zijn, bevinden vaak zich ook nog eens buiten. In dorpen is meestal maar één supermarkt en één bakker, dat maakt het makkelijker om op die manier bekenden tegen te komen. Maar de stad is zo groot, dat een bezoekje aan de supermarkt geheel anoniem kan. Hup, pinpas door de zelfscankassa en weer door.

fietstuin illustratie nina de haan public space
Illustratie door Nina de Haan

De FietsTuin

Mijn afstudeerproject noemde ik De Fietstuin, omdat ik het zie als een soort speeltuin voor jong en oud. En daarnaast is het een proeftuin waar buurtbewoners zelf ook invloed hebben op de functies. Willen zij er een galerie, een plek om te sporten of een speelhoek? De keuze is aan de buurt.
Daarom: elke straat een FietsTuin, voor een socialere stad!

Verder lezen


Over Nina de Haan
Nina de Haan (1982) studeerde zomer 2019 af als interieurstylist bij Academie Artemis. Eerder had ze al haar master Europese studies afgerond en werkte ze als editor en product manager bij verschillende interieurmerken en -winkels. Nina was van januari tot juli 2019 stagiair bij Stylink.
Nina op LinkedIn