Broadway

Door de jaren heen is het theater in New York City uitgegroeid tot een bloeiende en bruisende tak van industrie die jaarlijks miljoenen bezoekers trekt. De vele theaterproducties bieden ook duizenden stylisten de kans zich te onderscheiden en carrière te maken. Andrea Jo Martin, stagemanager bij de Broadwayshow RENT, geeft een kijkje in de New Yorkse theaterwereld: “Geld!  Alles draait om geld. Een show kan verschrikkelijk zijn maar als mensen er genoeg geld in willen stoppen draait hij op Broadway.”

De bekendste theaters van New York zijn te vinden aan en rondom de beroemde Broadway, Manhattan, een straat die dwars door het centrum van de stad loopt. Hier staan ook de meest bezochte en bekendste theaters in de Verenigde Staten: het New Amsterdam Theatre en het Ambassador Theatre. De theaterindustrie in New York is verdeeld in “Broadway theatre”, “Off-Broadway theatre” en “Off-Off Broadway theatre”.

Commerciële druk
Het grote succes van Broadway theaters heeft geleid tot grote investeringen. De commerciële visie van de producenten en investeerders leidde onvermijdelijk tot restricties op het creatieve vlak. Als reactie daarop ontstonden Off-Broadway theatres – kleinere intieme theaters met ruimte voor creatieve vrijheid. Maar vanwege het grote succes van Off-Broadway werd ook deze ontwikkeling al gauw beïnvloed door de commerciële druk en staken dezelfde restricties de kop op.

Van Off naar Off-Off
Als gevolg daarvan ontstond Off-Off-Broadway. “Geld!” is volgens Andrea Jo Martin dus het grote verschil tussen de drie typen theaters. “Dát en het aantal stoelen in het theater. Broadway-theaters hebben 500 of meer stoelen, Off-Broadway theaters 100 - 499 en Off-Off-Broadway theaters hebben meestal 99 stoelen of minder. Martin vertelt dat veel theaters aanzienlijk kleiner zijn dan ze ervan buiten uitzien. “Meestal zijn de kleedkamers niet op dezelfde verdieping als het toneel, waardoor de acteurs soms wel verschillende trappen op en af moeten om zich te verkleden."

RENT is Martin’s eerste Broadwayproductie. Ze werkte mee aan veel Off-Broadway shows zoals Fanny Hill, Beauty on the Vine, WASPs in Bed en The Madras House. Ook deed ze mee aan de productie van een show op het Fringe Festival. .”Een ander groot verschil tussen de drie is dat Broadway wereldberoemd is. Hetzelfde geldt voor de Broadway-shows. De producties op Off- en Off-Off-Broadway zijn stukken minder bekend bij het grote publiek.”

Miljoenen
Grote investeerders investeren niet in Off-Off-Broadwayproducties, waardoor er weliswaar weinig financiële armslag is maar wel veel ruimte voor controversiële onderwerpen zoals racisme, incest en terrorisme. Onderwerpen die je niet zo gauw tegen zal komen in een Broadway-productie. Martin: “Dit zijn onafhankelijke producties met kleine budgetten, soms wel minder dan 5000 dollar. Die wordt hoofdzakelijk uitgegeven aan huur, auteursrechten, een klein decor, props, kostuums etc.. Vaak worden acteurs gevraagd om hun eigen kleding mee te nemen voor deze shows of kleren te lenen. Off-Broadwayshows worden meestal geproduceerd door gevestigde gezelschappen en hebben grotere budgetten tot rond de 500.000 dollar, die grotere sets met meer kostuums en staf mogelijk maken. Vaak zijn de theatergezelschappen ook eigenaar van het theater. Op Broadway draaien producties die miljoenen dollars kosten.”

Teamwork
Een Broadway-productieteam bestaat gewoonlijk uit een regisseur, een componist, een librettist, een dansinstructeur, een decorontwerper of een stylist, een kostuumontwerper of een stylist, een verlichtingstechnicus, een muzikaal instructeur, een geluidstechnicus, een dirigent en een dansarrangeur. Afhankelijk van de eisen en omvang van een specifieke productie kunnen hele teams van specialisten en/of assistenten betrokken zijn. Martin: “Iedereen moet goed kunnen samenwerken om van de productie de best mogelijke te maken. Lichtontwerpers en kostuumontwerpers moeten samenwerken om ervoor te zorgen dat de kleur van de kostuums niet verandert door het licht dat gebruikt wordt, hetzelfde geldt voor de kleuren van het decor. Een productie is een enorme teamprestatie waarbij iedereen betrokken is.”

Aandachttrekkers
Stylisten zijn steeds belangrijker geworden op Broadway. Aan het begin van de vorige eeuw werden, door de opkomst van de filmindustrie en de obsessie van Hollywood-producenten met het kostuum, bijzonder hoge verwachtingen bij het publiek gewekt. De theaterproducenten van Broadway moesten meer aandacht besteden aan het visuele deel van de producties. En zo werd er door de jaren heen steeds meer van het productiebudget beschikbaar gesteld voor het ontwerpen van spectaculaire kostuums en decors. Het acteertalent van de acteurs was niet langer het enige dat centraal stond.

Optima (per)forma
Bij het ontwerpen van de theaterkostuums moest er veel meer rekening gehouden worden met de acties die de acteur of danser zou ondernemen tijdens een opvoering. Zijn de zijwaartse bewegingen overheersend? Is er sprake van veel gekruip? Of wordt er juist gesprongen? Allemaal vragen die onderdeel zijn van het ontwerpproces. Achter de coulissen van Broadway luidt dan ook het bekende gezegde: “A performance will suffer if an actor doesn’t love his costume and it’s your job to make him love it.” Bij de materiaalkeuzes moest er daarnaast opeens rekening gehouden worden met het keer op keer uitvoeren van een dergelijke productie.

Na 70 voorstellingen moet een kostuum er ook nu nog net zo goed uitzien als de eerste keer dat het op het podium is gebruikt. In minder goede financiële tijden wordt er regelmatig gebruik gemaakt van gordijnstoffen om het leven van Broadway kostuums te verlengen. Een kostuumontwerper of –stylist is voornamelijk verantwoordelijk voor het weergeven van de tijdsperiode, sfeer of locatie waarin het verhaal van een dergelijke productie zich afspeelt. Het is zijn of haar verantwoordelijkheid dat de visie van de regisseur zo helder mogelijk word overgebracht aan het publiek zonder dat dit de acteertalenten van de acteur overheerst. Balans is dus van zeer groot belang.

Status
De meeste stylisten beginnen als assistenten van een gevestigd stylist of kostuumontwerper –  soms ook als onbetaald vrijwilliger bij een Off-Off Broadway productie. Een onervaren stylist krijgt iets meer dan 500 dollar betaald per productie. Met de juiste capaciteiten, ervaring, ontwikkeling en ambitie is een beter betaalde positie te vergaren. Een ervaren stylist kan per productie al gauw 20.000 dollar verdienen en de wat beter bekende stylisten makkelijk 150.000 dollar per productie. De stylist werkt als freelancer of in vaste dienst bij een productiemaatschappij. Hij heeft vaak ook de mogelijkheid gebruik te maken van het creatief productieteam waarover de meeste theaters beschikken. Zo’n team bestaat uit naaisters en andere creatieven die meestal nog studenten zijn bij een kunstacademie.

Collegialiteit
Veel gearriveerde ontwerpers werken voor kleinere projecten waarin ze echt geloven en doen dat voor veel lagere dan hun normale tarieven. Als deze mensen betrokken zijn bij Off-Off-Broadway shows kunnen ze beroep doen op andere designers. Martin: “Ik heb gezien dat kostuumontwerpers enorme garderobes leenden van collega’s die normaal al een paar duizend dollar huur kosten. Het geweldige aan theater is dat we allemaal weten hoe moeilijk het is om een show te maken met een klein budget. Mensen zijn heel vaak zo collegiaal om spullen uit te lenen. Uit collegialiteit of omdat zij van die collega’s nog iets te goed hebben uit een eerdere vriendendienst.”

Creatief door krapte
De creatieve ruimte van een stylist wordt volgens Martin slechts gedeeltelijk bepaald door het financiële budget. Martin: “Als een theater slechts 30 stoelen heeft zijn er ook geen microfoons nodig. Voor een rockmusical in een zaal met 1000 stoelen is een grote geluidsinstallatie noodzakelijk. Hetzelfde geldt voor licht, decors, rekwisieten, pruiken etc. – geld creëert mogelijkheden. Maar het gebrek eraan ook. Een van mijn beste vrienden is toneelschrijver en produceert zijn eigen werk. De laatste show die hij deed, The Long Ride Home, was voor een festival in New York City.  Bij de productie waren 5 acteurs, een stagemanager, een regisseur en een decorontwerper betrokken. Ze hadden een carrosserie van een auto als decor: behoorlijk indrukwekkend voor een off-off-Broadway theater. Hij betaalde iedereen die bij de productie betrokken was. Uit een budget van 3500 dollar!”

Big Business
Er zijn ongeveer negenendertig grote Broadway theaters met minimaal vijfhonderd zitplaatsen. Theaters brengen elk theaterseizoen gemiddeld een productie. Zoveel dat Martin eigenlijk geen favoriet kan noemen. Gezamenlijk trekken deze producties jaarlijks gemiddeld tien miljoen bezoekers met een opbrengst van miljarden Amerikaanse dollars. Martin illustreert met haar verhaal de wijsheid van de gemiddelde New Yorker:  ”Broadway is Big Business”.

Bookmark op: