Het woud aan duurzame keurmerken

Kies je eco, eko, sustainable of fair?

José Koopman  woensdag 18 maart 2009

Het bos, de bomen en de logo’s. Ofwel: zoek eens naar de verschillen tussen de twee onderstaande EKO-keurmerken… De gemiddelde consument ziet het verschil niet. En wil zeker niet extra betalen voor een groen EKO-logo of andere varianten. Want zeg nu zelf, weet jij het: wanneer is kleding nu bio, eko, eerlijk, duurzaam of zonder kinderarbeid? En jouw extra geld waard? Wegwijs in het woud der verantwoorde logo’s.

Keurmerken (in de mode) kunnen een oplossing bieden omdat er concrete eisen zijn benoemd. Aan het milieuvriendelijk karakter van de productie óf op basis van sociale normen/fair trade van en voor de producent. Ook zijn er gedragscodes die aangeven dat bedrijven sociale en/of milieubetrokken inspanningen leveren. Om je – zowel als stylist als consument – wat extra inzicht te bieden: hier de meest voorkomende (milieu)certificeringen op een rijtje:

label die elk kledingstuk heeftIngenaaide procenten
Deze ingenaaide vermelding wordt toegepast bij biologische/organisch geteelde katoen- zijde- vlas- wol-  en/of hennepvezels. Het etiket kan vermelden: …% biologisch (organisch) katoen. Deze vermelding op het etiket is al voldoende omdat de term biologisch wettelijk beschermd is in Europa. Globaal komt het er op neer dat men tijdens de productie geen genetisch gewijzigde planten, synthetische pesticiden en meststoffen gebruikt.  
 

het bekende EKO keurmerkEKO keurmerk voor 70% biologische natuurvezels als materiaalEKO en EKO groen
Zo’n beetje de bekendste: het EKO-keurmerk, voor certificering van biologische landbouwproducten. Volgens de Europese richtlijn 2092/91 (alstublieft…). Voor dit keurmerk gelden dezelfde wettelijke eisen als voor het gebruik van de term biologisch of organisch. Dan is er ook de groengekleurde variant, geldend van vezel tot stof en kleding. Dit zogenaamde EKO keurmerk voor Sustainable Textile (…dankuwel) staat op stoffen en kleding die zijn gemaakt van minimaal 70% biologische natuurvezels. Dit keurmerk is gericht op duurzame standaarden voor spinnen, weven, breien en alle natte processen als verfbaden.

Global Organic Textile Standard keurmerkUp and coming: GOTS
De Global Organic Textile Standard ofwel GOTS. Deze standaard heeft een goede kans om wereldwijd dé standaard te worden voor 'organic textile' -  milieuverantwoord van vezel tot verkoop. Net als het EKO-label gaat de GOTS uit van 100% biologische grondstof (minimaal 70% van het product) en milieuvriendelijke procédés. Per productiefase is een certificering nodig. Wil je er zeker van zijn dat binnen jouw plan de geproduceerde goederen dit ook hebben dan heb je per levering een transactiedocument nodig.

Europees eco label keurmerkEuropese eco
Het Europees eco label heeft standaarden voor meer milieuvriendelijke productiemethoden; voor kleding en textiel gelden criteria vanaf de vezel tot het eindproduct. Voordeel? De criteria zijn toepasbaar op elke mogelijke textiele grondstof (en dus niet alleen op natuurlijke vezels als katoen). Op zich een goed initiatief, met als valkuil: het label is gericht op bewijsmateriaal en verklaringen die iedereen zelf mag aanleveren. Lidstaten voeren de controle zelf uit. Alle ruimte voor gesjoemel dus. Controleerbaarheid en transparantie bij dit keurmerk is een groot probleem.

Ökotex 100 certificeringVerwarring
Om ons fiks confuus te maken hebben we ook nog de certificering Ökotex 100. Dit keurmerk garandeert een beperkte aanwezigheid in het eindproduct van stoffen die schadelijk zijn voor consumenten; een aspect dat zeker voor babykleding zeer gewild en gewenst is. Op zich niets mis met dit keurmerk, zou je denken. Maar het zegt niks over de schadelijke stoffen die eventueel tijdens de productie zijn gebruikt. 

Made By keurmerkMady By toont inzet
En naast alle certificeringen en keurmerken zijn er natuurlijk veel meer iniatieven. Zoals Made By dat geen keurmerk is maar zich richt op de inspanningen die de kledingmerken doen. Herkenbaar aan het blauwe knoopje! Ook belangrijk voor de langzame maar zekere ommezwaai in de mode-industrie op de langere termijn.


Troebel positief
Als consultant ben ik blij met ieder initiatief dat de keten kan verduurzamen. Maar niettemin een kritische noot: het gevaar van de (deel)certificeringen is dat bedrijven een positief imago krijgen terwijl er nog heel veel moet gebeuren om de voorwaarden over de hele productielinie te realiseren. 

Fraudegevoelig
Waarom gaat het eigenlijk allemaal zo langzaam: duurzaamheid en mode/textiel? De controle blijft het grootste probleem. Vaak voeren commerciële auditingfirma’s de controles uit in vooral korte checks. En wie garandeert dat de local auditor ongevoelig is voor een financieel extraatje van de fabriek die de certificering hard nodig heeft om te mogen leveren aan zijn grote klant?

handig of confusing?

Groene EKO exit?
Het is duidelijk dat er enorm veel verschil zit in certificeringen en controle. Gelukkig wordt er wel gewerkt aan een vereenvoudiging want betrokkenheid en initiatieven: prima. Maar helderheid: nog beter. GOTS bijvoorbeeld vervangt EKO sustainable textile geleidelijk. Da's dus één logo minder. Poe!

Tot slot een klein persoonlijk dilemma. De meeste certificeringen zijn gericht op organische productie. Wat moet ik nu met mijn synthetische regenjas?