Als freelancer de recessie in?

Miljarden zouden omgaan in de creatieve industrie; cijfers zijn moeilijk te vinden

Hadewych van Middelaar  vrijdag 24 juli 2009

Afgelopen jaar studeerde ik af als modestylist. Daarna overwoog ik om mijn baan als intermediair in de uitzendbranche aan de wilgen te hangen om mij te vestigen als freelancer in mijn passie: modestyling! En toen: Crisis. Twijfel! Ik chat met toekomstige collega’s en surfen over internet. Met de achterliggende vraag: Is het opzeggen van mijn huidige baan wel verstandig?

De crisis en de creatieve industrie. Enerzijds verneem ik uit de media dat door de dalende advertentie-inkomsten veel, heel veel, reclame- en marketingbureaus hun deuren hebben kunnen sluiten. Dat is natuurlijk niet gunstig voor het aantal opdrachten in foto-, media- en modestyling, het werkveld dat ik ambieer. Anderzijds is er ook het nodige optimisme over diezelfde creatieve industrie en wat die kan betekenen voor de economie.

Goeroetips en sexy producten
Zoals marketinggoeroe Walter Amerika die grote mogelijkheden ziet en met 5 richtlijnen aanspoort tot daadwerkelijke actie: zoals trendgoeroes die plaatsnemen in corporate besturen en het afwisselen van handelsmissies met creatieve/inspirerende hersentrips. Of Karien van Gennip, oud-staatssecretaris van het ministerie van EZ, die op een technologiecongres opriep om “producten sexy en funky” te maken.

Onderscheid je in de markt...
"sexy en funky" - zoals je selfpromo op stof gedrukt met decoratieve stiksels

Optimistische hotemetoten
Deze hotemetoten klinken enthousiast en hoopvol. Miljarden lijken er om te gaan in de creatieve industrie, maar duidelijke cijfers zijn moeilijk te vinden, laat staan opgedeeld naar disciplines als (mode)styling. Ik zoek support via de telefoon: hoe kijken andere stylisten tegen De Crisis aan?

Atelier als groei
Het vierde kwartaal van 2008 – de crisis kwam toen al op - is voor stylist Tonnie van Doorn een van de beste die hij ooit heeft gedraaid. Inmiddels heeft hij zelfs een nieuw kantoor/atelier geopend: ‘Dat is onderdeel van mijn persoonlijke groei’. Het eerste kwartaal van dit jaar is hij druk geweest met het inrichten van zijn kantoor/atelier, de opdrachten lijken iets minder - maar niet speciaal aantoonbaar door recessie.

Puike pakketten
Om new business te genereren verstuurt Tonnie een tastbare mailing: ‘spannende pakketjes, die je niet als een mail zomaar weggooit’. Ook handhaaft hij zijn tarieven, iets waarvoor hij in december wel een beetje huiverig was. Deze tarieven variëren per opdracht (multinational/MKB, periode, soort styling/opdracht). Voorlopig kan hij voort, ook door lesgeven en lopende klussen.

Stijgende cijfers door ontslag?
Eigenlijk klinkt Tonnies ervaring helemaal niet ontmoedigend. Ok – maar weer eens internet op. Ik tref een artikel uit mei van Parool-journalist Marc Laan. Uit zijn artikel “Creatieve sector groeit door tijdens recessie” blijkt dat de creatieve industrie in de hoofdstad ook in 2008 flink is gegroeid; met 4.000 banen maar liefst. Daarmee schijnt onze branche 7,6% van de hoofdstedelijke economie uit te maken. Is dat nou een gunstig teken of zegt het weinig? Wethouder Carolien Gehrels merkt in het artikel op dat de groei ook kan komen door de vele ontslagen die leiden tot vele, min-of-meer gedwongen verzelfstandigde professionals. Schijnbare groei door de malaise dus. Juist. Hm. Óp naar nog een collega.

Damn that's true!

Weddingstyler Lieske en de praktijk
Lieske Veraart werkt met haar bedrijf Total X nu zes jaar als wedding- en eventstylist. In het eerste kwartaal van een kalenderjaar plannen mensen een datum voor hun huwelijk tussen mei en september en zoeken dan contact met haar over de weddingstyling. Dit jaar is het extra spannend: ze merkt dat van de 24 offertes drie koppels zijn afgehaakt door o.a. verandering van baan en drie cliënten hun plannen op lange baan schuiven. Toch aantoonbaar 25% afhaak door de crisis dus.

Op naar hogerop
Ondanks de ongedurige tijden maakt Lieske een switch naar het hoogsegment. Ze heeft die keuze gemaakt om ook stilistisch op niveau te kunnen werken en daarvoor is ruimer budget nodig. Om haar doel en doelgroep te bereiken heeft ze in het vorig najaar luxe magazinebrochures laten ontwikkelen en drukken. Inmiddels heeft ze 350 exemplaren verstuurd aan potentiële opdrachtgevers; deze actie begint nu zijn vruchten af te werpen.

Zichtbaar bezig
Om opdrachten te verkrijgen koopt Lieske verder hoge ranking in bij online zoekresultaten, schrijft ze voor wedding tijdschriften en -sites en bezoekt ze bloem- en lifestylebeursen of neemt er als verkoper aan deel met speciaal geselecteerde stylish producten. Haar tip: blijf nieuwsgierig, blijf bezig, blijf zichtbaar!

En het stempel freelancer...?

Kansen voor nieuwkomers
Nou, Lieske geeft wel weer een oppepper! Nog maar eens het net op om info te scoren over mijn dilemma. Wel/niet, wel/niet, wel/niet freelancen. Ik stuit op Sandra Phlippen, universitair docent van de capaciteitsgroep Toegepaste Economie aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit – poehpoeh een mond vol. Phlippen stelt in haar opiniestuk “Positieve kanten van de recessie“ afgelopen februari weer: ‘Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat het gebrek aan vertrouwen, dat volgens alle experts de kern van de huidige crisis is, ook de trigger zou kunnen zijn voor vernieuwing, en kansen zou kunnen bieden voor toetreders/start-ups die per definitie meer gewantrouwd worden.’ Ofwel – als nieuwkomer heb je juist nu kansen omdat de crisis bestaande contacten openbreekt.

Zeven ingetrokken vaca’s
Dat klinkt wel optimistisch maar mooi dat ik juist daarop interieurstylist X spreek, die niet bij naam en toenaam genoemd wil worden. X  werkte op contract, maar dat werd niet verlengd. Dus: 20 sollicitaties de deur uit. Daarvan zijn meer dan zeven vacatures ingetrokken tijdens de sollicitatieprocedure. En bij een concullega-bedrijf van X zijn onlangs 20 interieurarchitecten/ontwerpers ontslagen en worden juist meer freelancers in dienst genomen. En X wil zelf niet freelancen want hij vindt dat te onzeker. Het is wel opmerkelijke info – vaste medewerkers eruit leidt tot werk voor freelancers? ‘Hoorde ook al zoiets over Sanoma…

De freelance praktijk vraagt vast een andere attitude...

Intermediair Danielle Wanders – profileer je kracht
Danielle begeleidt met ‘Het Praktijkbureau’creatief talent om een stap te maken in de modebranche. Zoals een modeontwerper die een eigen label wil opstarten of opnieuw een baan gaat zoeken. Danielle doet dit nu een half jaar, heeft zelf een zakelijke achtergrond in de creatieve branche. Tips? ‘Belangrijk is dat creatieven weten waar hun kracht ligt, welk werk dicht bij hun staat. Samen ga ik op zoek naar bedrijven die daarbij passen.’

Kansen voor de freelancer
En verder: ‘Positioneer jezelf heel duidelijk met je vakmatige pluspunten of specialisatie, en bij de juiste bedrijven. Besteed actief aandacht aan het uitbreiden van je netwerk en zoek/vraag advies waar je dat nodig hebt. Voor freelancers is het nu een goede tijd;  bedrijven willen inderdaad niet aan een vast personeel vast zitten.’

Freelancen en selfpromo: onlosmakelijk
ook ludiek: jezelf tot lopende promopaal maken
+ handig: bij direct contact directe info, niks mail, mobiel of Twitter

Opzeggen of op de koffie?
Ik vind het leuk deze creatieven te hebben gesproken en te horen hoe zij deze lastige tijd doorkomen. Ook heb ik veel aan hun tips. Mijn besluit: eerst uitbreiden van mijn netwerk en mijn portfolio met tfp-fotoshoots. De crisistijd lijkt op een of andere manier toch een gunstige tijd voor freelancers. Misschien spring ik in de nabije toekomst de freelance markt en misschien wel met een eigen stek. Daarom ook ga ik ook even op de koffie bij Tonnie in zijn nieuwe atelier!

(Thnx voor het beeld via Flickr CC aan: Michael Marlatt, Nien Lu, BlackBirdTees.)

Reacties

Monique Tieleman: Een crisis is natuurlijk wel heel extreem (al denk ik dat eea binnenkort wel redelijk weer op de rit is) maar het is sowieso heel lastig die keuze te maken. Er is altijd wel iets om als excuus aan te voeren het niet te doen. Je moet dus goed voor jezelf bekijken of je excuus reeel is of stiekem toch een uitvlucht omdat het allemaal wel heel eng en onzeker is. En wat ik ook in het advies van anderen lees: altijd dicht bij je zelf blijven, volgens mij red je het dan wel. ( en denken: ik kan altijd nog aarbeien plukken of taxichaffeur worden, werk is er altijd en geld dus ook!)

Roos: Een tijd terug was het in mijn vakgebied niet veel werk. Omdat ik perse een baan wilde heb ik toen mijn afstuderen bij een multinational gedaan, omdat ik daar zekerder zou zijn van een baan. Ik heb daar erg veel geleerd, maar het was echt niets voor mij. Het belangrijkste wat ik daar dus ook heb opgestoken was dat de angst (om geen baan te krijgen, of angst in het algemeen) het slechtste argument is om iets te doen. Nu denk ik eraan mijn huidige baan op te zeggen, omdat ik het niet meer leuk vind. Ik ben aan het solliciteren, maar denk erover om binnenkort sowieso mijn baan op te zeggen. De enige reden om het niet te doen is bij mij namelijk uit angst dat ik dan geen andere baan meer vinden zal. Ik dacht namelijk dat het bij sollicitaties beter over zou komen als ze zien dat je nu ook een baan hebt. Maar als ik elke maand ongelukkiger en gefrusteerder wordt door mijn huidige baan, dan vreet dat zoveel energie. Dit is hoe ik erover denk, wat vinden jullie?