De obstakels voor duurzaam textiel

Vele factoren werken milieuvriendelijke textielproductie tegen

Claudia Hulshof  donderdag 24 maart 2011

Claudia Hulshof, gastredacteur Sustainability In 2050 zijn er ongeveer 9 miljard mensen die voedsel, kleding en behuizing nodig hebben. Als we op de huidige manier blijven produceren zal het niet lukken om aan de vraag te voldoen, zo voorspellen deskundigen. Ook in de textielindustrie zal het roer om moeten. Dat gaat niet vanzelf. Wat komen bedrijven die duurzamer willen produceren aan belemmeringen tegen?

Vriend en vijand zijn erover eens dat we duurzamer en anders om moeten gaan met onze natuurlijke hulpbronnen. De een zoekt het vooral in technologie, de ander in consuminderen. Hoe dan ook, we zullen het gebruik van beperkte natuurlijke grondstoffen moeten vervangen door alternatieven. Op naar een kringloopsamenleving. Een cradle-to-cradle-maatschappij waarin het ene product na gebruik weer als grondstof voor een ander product dient.

Time is money. Time is honey.

Tsja, het is maar hoe je er naar kijkt.
Time is money. Time is honey.
Wint de aanhouder?

Waarom het niet opschiet
Ook voor de textielindustrie gaan steeds meer geluiden op dat het nu toch echt schoner, verantwoorder en duurzamer moet. Toch lijkt dat allemaal niet vlot van de grond te komen. Eigen onderzoek en een rondgang langs een aantal experts en bedrijven op dit gebied levert een inventarisatie op, waarom duurzaam textiel een lange adem nodig heeft. 

  • Textielindustrie mondiaal gebeuren
    De textielindustrie, met name die voor kleding, bestaat uit heel veel deelprocessen, die over de hele aardbol plaatsvinden. De grondstof, katoen bijvoorbeeld, kan biologisch geteeld zijn terwijl het proces van spinnen en kleuren helemaal niet verantwoord is. Omdat zoveel partijen betrokken zijn, is het heel lastig het proces-als-geheel duurzamer te maken. Iedere partij moet willen bijdragen. Dit is gemakkelijker met vier dan met veertien of vierentwintig betrokken partijen te realiseren.
  • Verduurzamen kost geld
    Geen verduurzaming zonder investeringen. En die willen Nederlandse bedrijven in het algemeen in twee tot vijf jaar terugverdienen. Maar verduurzaming heeft vaak meer tijd nodig. De kosten en baten die dit proces met zich meebrengt moeten - wil het effectief zijn - eerlijk worden verdeeld. Met de huidige ongelijke politieke en economische machtsverhoudingen lijkt dat een mooi, maar weinig realistisch streven.

 B-frnk (pilotcollectie zomer 2011)

Verantwoord kan heus modisch.
Hier bijvoorbeeld het jonge label B-frnk (pilotcollectie zomer 2011)

  • Ontwikkeling nieuwe producten kosten veel tijd
    Een nieuw vezel ontwikkelen en in de markt zetten? Mooi plan. Maar trek er gerust acht tot tien jaar voor uit. Een milieuvriendelijke nieuwe verf ontwikkelen? Dat kost een jaar of twee, drie, maar voordat het textiel in de winkel hangt ben je weer vijf tot zes jaar verder. Je moet vooruitziend zijn, idealistisch, of beide, om hieraan te beginnen.
  • Normen en wetgeving verschillen
    In een mondiale markt is sprake van allerlei nationale wetgeving die niet op elkaar aansluit. Áls er al sprake is van wetgeving op dit gebied. Over wat minimale sociale normen zijn, worden we het gemakkelijker eens dan wat minimale milieueisen moeten zijn. Stel je eisen aan het artikel, aan het productieproces, of aan beide? Duurzaamheid is een enorm complex gebied en wetenschappelijk nog lang niet uitgekristalliseerd. De vraag naar de duurzaamste optie is lang niet altijd makkelijk te beantwoorden. Maar ook andere zaken spelen een rol. Van maïssuiker en soja kun je textiel maken. Je kunt het echter ook eten. De vraag wat de beste keuze is, zal per situatie verschillen.

Mode bestaat (meestal) uit een keten van leveranties en samenwerkingen;
dat maakt het er niet eenvoudiger op om het hele proces duurzaam te krijgen.

  • Het is niet altijd wat het lijkt
    Er zijn veel certificaten in omloop die allemaal weer op eigen normen gebaseerd zijn. Grote bedrijven als C&A en H&M zijn bijvoorbeeld lid van Textile Exchange. Deze organisatie werkt met twee certificeringen: OE 100 en OE Blended. OE 100 betekent dat minimaal 95% van de stof uit gecertificeerde biologische katoen bestaat. OE Blended geeft aan dat er meer dan 5% gecertificeerde katoen in zit. Koop je een t-shirt van biologische katoen, dan is het vrij waarschijnlijk dat het niet echt om 100% biologische katoen gaat. Dit verklaart het merkwaardige gegeven dat er veel meer biologische katoen wordt verkocht dan er wordt geproduceerd. 
     
  • De vraag is niet groot
    Als je je van duurzaamheid niks aantrekt, dan is het veel gemakkelijker zachte, sterke, flexibele producten te maken in alle kleuren van de regenboog. Comfort en gebruiksgemak betekenen vaak, hoewel niet altijd, extra milieuvervuilende processen die ook weer energie kosten. Consumenten beseffen dit niet. Ze zijn gewend aan schoonheid en comfort en zolang zij niet beter weten, blijven ze daarvoor kiezen. Milieuvriendelijk produceren is nu nog produceren voor een relatief kleine markt. Er zijn ondernemers die er toch al voor kiezen: de voorlopers.

Collectiestukken van Brennels

Collectiestukken van Brennels

  • Bedrijven die durven en doen nog dungezaaid
    Ze zijn dungezaaid maar ze zijn er dus wel, voorlopers die investeren in ecologische productie, duurzamere technologie, cradle-to-cradle productie en strenge certificering. Enkele voorbeelden in de interieurbranche zijn Raymakers (Helmond), Artex (Helmond), Inofa (Tilburg), Verosol (Eibergen) en Rubia Pigmentalia Naturalia. In de mode gaat het om bijvoorbeeld Patagonia en Nederlandse labels als Brennels, B-frnk, Rianne de Witte en Van Markovic.

Concluderend
Regeren is vooruitzien. Dat duurzamer produceren moet, is zeker. Het is dan ook niet de vraag óf, maar wanneer andere bedrijven duurzamer gaan werken. En het zou best eens kunnen dat de huidige voorlopers over 20 jaar een voorsprong hebben opgebouwd, die nog maar moeilijk te evenaren is.

Met speciale dank aan de geïnterviewden voor dit artikel:
Nienke Feddes en Ellen Atema (Brennels), Gea Eleveld (Fashion-up) en Marita Bartelet (Ecological Textiles)