Jazz age in het Textielmuseum

Jazz, Flappers en glamour in de jaren ’20

Monique Tieleman  dinsdag 06 februari 2018

Vrouwen knippen hun haar kort, roken sigaretten in pijpjes en dragen lange parelsnoeren. In de ‘roaring twenties’ ontstaat een radicale maatschappelijke verandering, die zich uit in een nieuwe tijdsgeest en een sterk toenemende welvaart. Van Parijs tot Londen, New York en Hollywood, in de periode na de Eerste Wereldoorlog valt de moderne vrouw voor een compleet nieuwe kledingstijl, die ook haar veroverde vrijheid symboliseert. 

De tentoonstelling 1920s Jazz Age | Fashion & Photographs in het Textielmuseum geeft een kijkje in de garderobe van jonge vrouwen in een korte, bewogen periode die abrupt eindigde. De 'Roaring Twenties' - het antwoord op de verschrikkingen van de eerste wereldoorlog - waren het decennium van de Flappergirls en een radicaal veranderende maatschappij.

JazzAge-Textielmuseum-photoMoniqueTieleman-Nachtleven
Wie de film The Great Gatsby kent, heeft een idee van het wilde nachtleven uit de jaren '20. Alles draaide om
beweging, snelheid en dynamiek. Zwierige franjes, flikkerende metalen, en rijk glimmende stoffen met schulpranden en bontkragen.

Voordat het begon
De radicale veranderingen in de maatschappij waren al eerder ingezet. Rond 1900 draait alles om snelheid, dynamiek, vooruitgang van techniek en het daarbij horende nieuwe mensbeeld. Een spannende maar ook onzekere tijd die uitmondt in de Eerste Wereldoorlog.  

JazzAge-Textielmuseum-photoMoniqueTieleman-Cocktail

Verandering door vooruitgang
Kleding, vooral van vrouwen, verandert onder invloed van technologische vooruitgang. Vrouwen ontdeden zich van het strak ingesnoerde korset en gingen broeken dragen, want hoe kan je anders fietsen? In de ontwikkeling van kleding zie je daarnaast de experimenten met alternatieve levenswijzen en de invloed van de Oriënt.

JazzAge-Textielmuseum-photoMoniqueTieleman-OrientDe taille verschoof van beneden naar boven en daarmee ook het décolleté. Ook de lengte van jurken en rokken veranderde, voor werkende vrouwen werd de lange jurk weer geïntroduceerd. Door kunstenaars en schrijvers - denk bijvoorbeeld aan Virginia Woolf - werden ook kaftan- of tuniekachtige jurken gedragen. De orient was een absolute inspiratiebron, van Chinese pyjamapakjes tot schitterende geborduurde Chinese tafereeltjes als patroon.

Focus op vrijheid
Door de sterk toenemende welvaart na de Eerste Wereldoorlog worden ingezette veranderingen volledig doorgezet. De focus in mode ligt niet langer op taille en boezem. Vrouwen knippen hun haar kort en de roklengte verschuift naar boven de knie. Bewegen, en zelfs echt sport beoefenen, wordt een belangrijke tijdsbesteding. Er ontstaat een heel moderne, nieuwe kledingstijl voor de jonge werkende vrouw die vooral haar veroverde vrijheid symboliseert.

JazzAge-Textielmuseum-photoMoniqueTieleman-BoudoirDe tentoonstelling geeft een weergave in chronologische volgorde van de dagbesteding van de jonge moderne vrouw. De pyjama was een echte trend en kon op ieder moment van de dag gedragen worden. Of het nu 's ochtends in haar boudoir was, tijdens een bezoek aan het strand of tijdens het cocktailuur.

JazzAge-Textielmuseum-photoMoniqueTieleman-PicknickNa het ochtendritueel volgde een picknick in luchtige jurkjes met ruches en borduurwerk in frivole kleuren.
De lage taille van de Flapper-dress ging geleidelijk weer omhoog.

Smal silhouet
Belangrijke haute couture designers uit die tijd als Maison Lucile (Londen, Lady Lucy, Titanic survivor) en Paul Poiret (Parijs) ontwerpen kleding met rechte, ingetogen vormen. Pogingen het corset geheel uit te bannen lukken deels. Vrouwen blijven deze onderkleding dragen zij het in een andere vorm. Lingerie wordt zo ontworpen dat de boezem platter lijkt en het silhouet smaller en cilindrisch. 

JazzAge-Textielmuseum-photoMoniqueTieleman-HauteCouturePaul Poiret was in Parijs een bekende naam in de haute couture. In Londen was Maison Lucile het invloedrijkste modehuis.Coco Chanel had in 1909 haar modehuis geopend. In 1926 kreeg haar Little Black Dress veel aandacht. De foto rechts is een detail van een jurk van Elsa Schiaparelli, de eerste ontwerpster die trompe l'oeil motieven verwerkte in kleding.  

De jaren '20 zijn doordrenkt van 'joie de vivre'. Men heeft veel vrije tijd dat wordt gevuld met uitbundige bioscoopbezoeken en een bruisend nachtleven. Alles is in beweging. Net als de zwierige mode met kralen en ander delicaat handwerk tijdens het dansen op prikkelende Jazz. 

JazzAge-Textielmuseum-photoMoniqueTieleman-CinemaEen bezoek aan de cinema hoort ook zeker in het overzicht van vrijetijdsbesteding. Film was inmiddels voor iedereen bereikbaar. De tentoonstelling is aangevuld met de viewing van een aantal fragmenten van films uit die tijd. Titels als Flaming Youth, Forbidden Fruit en Our Dancing Daughters zijn toepasselijk voor de tijd.

Jazz age in beeld
De tentoonstelling 1920s Jazz Age omvat een schitterende verzameling van meer dan 150 haute couture en pret-a-porter kledingstukken van 1919-1929. De expositie is aangevuld met verschillende filmfragmenten uit deze tijd en daarnaast verhalen, publicaties en illustraties en foto's van één van de belangrijkste fotografen van toneel- en filmsterren als Rudolph Valentino, Fred Astaire en The Dolly Sisters.

JazzAge-Textielmuseum-photoMoniqueTieleman-photographsEen van de beroemdste society-fotografen uit die tijd is James Abbe. Hij maakte vele foto's van beroemde toneelspelers en filmacteurs. De foto linksboven is van Dolores, ze was mateloos populair. Zij trad ook op, als zichzelf, haar performance bestond uit het rondlopen door de ruimte.

JazzAge-Textielmuseum-photoMoniqueTieleman-Accessoires Kort haar en blote schouders maakten de weg vrij voor sjaals en capes. De selectie illustraties van Gordon Conway geeft een goed overzicht van accessoires van hoed, lange parelketting tot sigarettenpijpje en lange handschoenen.

Ommezwaai
Als in oktober 1929 de beurskrach van New York een wereldwijde crisis veroorzaakt, eindigt dit flamboyante tijdperk in een flits. Een decennium vol overdaad, glamour en frivoliteit is ten einde.

JazzAge-Textielmuseum-photoMoniqueTieleman-TutmaniaDe ontdekking van het graf van Tutankhamon in 1922 ontketende een ware Tutmania. In mode betekende dat allerlei verwijzingen naar Egypte, Egyptische tekens en sieraden geïnspireerd op artefacten die in de tombe zijn gevonden. Ook make-up werd beïnvloed door de vondst: de ogen werd zwart aangezet.

To do's in twenties style
De tentoonstelling is te bezoeken tot en met 27 mei 2018 in het Textielmuseum in Tilburg. Aan de tentoonstelling zijn ook workshops en masterclasses gekoppeld. Meer informatie vind je op www.textielmuseum.nl.