DIY: cyanotype prints - tips & trucs

Dieuwertje van de Moosdijk  maandag 02 oktober 2017

Perfect voor een nazomerse dag: je eigen blauwdrukken maken. Geen doka nodig, alleen wat chemicaliën en zonlicht. Dessinontwerper Dieuwertje van de Moosdijk deelt haar ervaringen, tips en trucs.

cyanotype #diy #prints #cyanotype #blueprint #blue #tutorial @dieuwertjemaakt
cyanotype print gemaakt met een (fotocollage op een) transfervel // Dieuwertje van de Moosdijk

Misschien heb je ze voorbij zien komen op Pinterest of op andere media: blauw-witte afdrukken van varens, algen en andere botanische afbeeldingen van Anna Atkins (1799-1871), de eerste vrouwelijke fotograaf. Het Rijksmuseum heeft onlangs een botanisch fotoboek verworven met haar blauwdrukken van zeewieren. Cyanotype prints kun je ook thuis maken, met een beetje geduld. Met cyanotype prints verander je aquarelpapier in fotopapier: je maakt het gevoelig voor UV-licht. Als de zon op het behandelde papier schijnt, ontstaat de kenmerkende cyaanblauwe kleur. Op de plekken waar je planten, bloemen of andere silhouetten plaatst, blijft het papier wit.

cyanotype #diy #prints #cyanotype #blueprint #blue #tutorial @dieuwertjemaakt

Dit is wat je nodig hebt:

  • oplossing I: 10 g rood bloedloogzout + 100 ml water
  • oplossing II: 30 g ammoniumijzer(III)citraat + 100 ml water
  • 2 bruine flesjes met plastic schroefdop (voor beide oplossingen)
  • dik aquarelpapier (300 grams) of textiel (katoen, linnen)
  • sponskwast
  • bakje om in te mengen
  • plankje om het papier op naar buiten te tillen
  • plastic & handschoenen om je werkruimte schoon te houden
  • glazen plaat of een stevige schilderij-wissellijst & grote knijpers/klemmen
  • een donkere ruimte (bijvoorbeeld je badkamer, met de gordijnen dicht)
  • een zonnige dag (tussen 12 tot 3 uur in de middag is perfect)!

Werkmethode

  1. Doe handschoenen aan en bedek je werkplek met plastic. Maak de twee oplossingen aan en giet ze ieder in een plastic flesje. Markeer de flesjes met een I en een II. Ga nu naar een donkere ruimte. Giet van iedere oplossing een gelijke hoeveelheid in een mengbakje, bijvoorbeeld een schroefdop vol. Zodra je de twee vloeistoffen mengt, zijn ze fotogevoelig. Stel ze dus niet bloot aan licht! Leg plastic op je werkplek. Met een sponskwast (of brede kwast) breng je de vloeistof in een dunne laag gelijkmatig aan op aquarelpapier of textiel. Kwast van boven naar beneden en links naar rechts. Laat het papier goed drogen. Eventueel bewaar je het papier tot gebruik in een dichte lade of doos.
  2. Verzamel mooie bladeren en bloemen om silhouetten te maken. Zachte, platte bladeren of bloemen werken het beste, omdat ze makkelijk plat te drukken zijn. Hoe platter de silhouetten, hoe scherper de afdruk. Varens, schermbloemen of vogelveren geven prachtige, gedetailleerde silhouetten. Ook bijzonder is dat dunne bloemblaadjes (bv klaprozen) zonlicht gedeeltelijk doorlaten en er lichtblauwe tinten ontstaan. Je kunt je compositie eerst op een stuk papier uitproberen en klaarleggen.
  3. Klaar voor de start? Zorg dat je behalve het ingesmeerde papier ook een plank en een glazen plaat bij de hand hebt in de donkere ruimte. Leg het fotogevoelige papier op de plank. Leg de silhouetten erop. Dek het af met de glazen plaat en til het geheel naar buiten op een zonnige plek. Zodra je buiten komt, start het fotografieproces, zorg dus dat je de compositie niet verandert. Elke kleine verschuiving of beweging is al te zien. De glazen plaat en grote knijpers houden de silhouetten op hun plek. Stel het geheel 2 - 5 minuten bloot aan de zon. Tussen 12-3 uur 's middags is de zon perfect. Je ziet het papier direct verkleuren van geelgroen naar donkerder groen. Hoe langer je de afdruk laat liggen, hoe donkerder het blauw in de afdruk wordt (overbelichting).
  4. Til je compositie naar binnen en haal de bladeren en bloemen er snel af. Nu ga je fixeren. Dompel je papier circa 5 minuten in een bak water of onder de kraan tot de gele vloeistof, en de gele kleur op het papier, weg is. Wat geel was, is nu wit. Wat grijsgroen was, is nu blauw. Hang op een waslijn of laat plat drogen op de vloer. Zorg dat je je wasbak goed afspoelt na afloop: de chemische vloeistof kan vlekken achterlaten!
cyanotype #diy #prints #cyanotype #blueprint #blue #tutorial @dieuwertjemaakt


Tips & trucs
Je moet aardig wat experimenteren voordat de blauwafdrukken slagen. Begin klein en simpel! En: hoe platter de silhouetten, hoe scherper de afdruk. De belichtingstijd is ook een kwestie van uitproberen. Met deze tips heb je makkelijker resultaat:

  • Gebruik een stevige wissellijst waarvan je het papier en glasplaat stevig aan kunt drukken met klemmetjes. Eventueel kun je er aan de achterkant extra lagen papier/karton tussen stoppen voor maximale aansluiting.
  • In plaats van echte silhouetten kun je een compositie tekenen of printen op een transparante sheet. Doordat de sheet zo plat is, kan de afdruk bijna niet mislukken. Zorg ervoor dat je silhouetten zo donker mogelijk (contrastrijk) geprint worden, anders laten ze teveel licht door. Of speel er juist mee: blauwe stift laat meer licht door dan zwarte stift.
  • Volg een workshop om de basis te leren. In Amsterdam kun je dat bijvoorbeeld - heel goedkoop! - doen bij Printmakers.
  • Wil je op een grauwe herfstdag of 's avonds aan de slag? Gebruik dan een gezichtsbruiner (Marktplaats, kringloopwinkel) en plaats het recht voor je schilderijlijst.

cyanotype #diy #prints #cyanotype #blueprint #blue #tutorial @dieuwertjemaakt

Materialen kopen
Aquarelpapier, sponskwast en klemmen koop je gewoon bij een winkel voor kunstenaarsbenodigdheden; transparante sheets bij een kantoorboekhandel. De chemicaliën en flesjes kun je online kopen bij de Hekserij, daar vind je ook meer uitleg over blauwprints. Geen zin om zelf te mengen? Kant-en-klare cyanotype kits koop je bij PAR In hun pakket zit alles wat je nodig hebt om 20 prints te maken, dus ook papier en kwast.

Over Dieuwertje van de Moosdijk
Dieuwertje van de Moosdijk, dessinontwerper voor interieurproducten, is gespecialiseerd in bloemen- en botanische patronen voor beddengoed, behang, keramiek en textiel. Al haar ontwerpen zijn gebaseerd op handwerk: ze zijn getekend, geschilderd, gedrukt of gefotografeerd. Meer info op www.dieuwertjemaakt.nl

cyanotype #diy #prints #cyanotype #blueprint #blue #tutorial @dieuwertjemaakt

cyanotype #diy #prints #cyanotype #blueprint #blue #tutorial @dieuwertjemaakt
cyanotype print gemaakt met op grof, handgeschept papier

Alle prints en foto's zijn gemaakt door Dieuwertje van de Moosdijk