Tentoonstelling: How We Work - new Dutch Design

Monique Tieleman  woensdag 28 januari 2015

Inzicht in denkwijzen, ontwerpprocessen en technieken van ontwerpers

Samen met het Stedelijk Museum 's Hertogenbosch selecteerde gastcurator Tatjana Quax van 14 ontwerpstudio's één opvallend object waaromheen het proces en het verhaal van de totstandkoming te zien zijn. Resultaat is de tentoonstelling 'How We Work, New Dutch Design', gebaseerd op het vorig jaar door haar uitgebrachte boek 'How We Work'.

De expositie laat het ontwerpproces zien van Mae Engelgeer, Lex Pott, rENs en nog 11 anderen. Een jonge generatie designers bij wie het steeds draait om de vraag: wat doen we met de overdaad aan spullen, objecten en design? De expositie is te zien van 23 januari t/m 17 mei 2015.

Vanaf 2009 presenteerde het Stedelijk Museum 's Hertogenbosch (SM-s) een reeks tentoonstellingen van jonge, veelbelovende ontwerpers als Wieki Somers, Maarten Baas, Scholten & Baijings en Formafantasma. Volgens René Pingen, directeur SM-s, is de nieuwe expositie een uitspraak over hoe zij design presenteren: geen productpresentatie maar een leertraject. Met één enkel product en de weg ernaartoe, en met het onderzoek als essentieel onderwerp. Dat is wat deze ontwerpers bindt.

 1-Formafantasma-2
Met De Natura Fossilium zoekt Studio Formafantasma naar nieuwe materiaaltoepassingen en ontwerpen voor het gebruik van lava en ander vulkanisch materiaal. 

Tatjana Quax heeft 20 jaar ervaring als stylist en is samen met haar man Ben Lambers verantwoordelijk voor vele sublieme producties, uitgaven en websites onder de naam Studio Aandacht. De rol van curator is nieuw voor Tatjana, toch slaagt ze erin een heel interessante expositie neer te zetten. Ben, verantwoordelijk voor de vormgeving van de ruimte en de typografie, en haar goede contacten met de designers helpen daarbij. In plaats van het eindproduct stelt ze het proces centraal, iets dat bij andere exposities meestal buiten beschouwing blijft. De basis van het huidige boek, en de tentoonstelling, is het in 2008 uitgegeven How They Work dat Tatjana samen met Inga Powilleit maakte. Dat boek werd een samenvoeging van reportages gemaakt voor Elle, aangevuld met nieuw materiaal. Het boek How We Work is heel bewust samengesteld uit ontwerpers die horen bij de huidige tijdgeest. Ontwerpers die het begrip duurzaamheid voorbij zijn. De werkprocessen die daarbij horen gaan veel dieper en het onderzoek is leidend. 

1-Rens-1
↑ Sinds ongeveer 3,5 jaar onderzoeken Renee Mennen en Stefanie van Kesteren van rENs de experimentele toepassing van rood pigment op stoffen, keramiek en hout. Het is niet zo dat zij geen andere kleur willen gebruiken maar het onderzoek brengt zoveel meer inzichten voort dat het nog steeds op andere manieren toe te passen is. Rood Wood is een verzameling kleurproeven in mahonie-, eiken-, essen-, en populierenhout. Van dit hout zijn verschillend getinte bijzettafeltjes gemaakt. De tafeltjes passen in elkaar en hebben allemaal hun eigen breedte. Dit formaat is, net als de kleur, afhankelijk van de houtsoort. ↓ 

1-Rens-2

Het onderzoekende werkproces van deze designers leidt tot nieuwe inzichten, processen en oplossingen. Oude ambachten en handwerk worden gecombineerd met innovatieve nieuwe technieken. Door inzicht te geven in de verschillende ontwerpstrategieën ziet de bezoeker hoe deze generatie ontwerpers denkt en werkt.

1-AtelierNL-1
Lonny van Rijswijck en Nadine Sterk van Atelier NL groeven uit 2000 akkers in de Noordoostpolder klei op en verwerkten dit tot rechthoekige tegeltjes. Ieder tegeltje heeft zijn eigen unieke kleur en textuur. Bij elkaar gehangen vormt de Tegelwand uit het project Uit de Klei Getrokken de kaart van de Noordoostpolder. Het project geeft hiermee een identiteit aan een specifieke plek. 

Op de vraag wat haar eigen proces was bij het samenstellen geeft Tatjana stellig het antwoord: passie. De focus leggen op bepaalde ontwerpers en het geven van een podium is daarbij belangrijk voor haar. En welke werkwijze sprak haar het meeste aan? Dat is volgens Tatjana hetzelfde als kiezen welk kind je het leukst vindt. Alle designers hebben haar iets gebracht, van hilariteit tot ontroering. Geleerd heeft zij het meest van Valentin Loellmann. 'Valentin is een bijzonder mens, een oude ziel in een jonge man. De keuzes die hij maakt, de manier waarop hij met mensen omgaat, alles is bijzonder'.

 1-HowWeWork-LexPott
↑ Na langdurig experimenteren heeft Lex Pott voor het project Diptych een werkwijze ontwikkeld waarbij hout wordt gezandstraald en de zachte zomerse groeiringen worden weggeblazen. Zo onstaat een tralieachtige structuur in het hout.  

1-Lex-Pott-2

In haar boek spreekt Tatjana Quax over een bepaalde 'wereldwijsheid' die deze jonge generatie bezit. Ze zijn gewend buiten de Nederlandse grenzen te werken en bewegen zich over heel de wereld. Zo had zij tijdens het realiseren van het boek via Facetime contact met Formafantasma in China terwijl zij daar midden in een werkproces zaten. Deze beleving nemen de jonge designers mee naar Nederland, en dat zie je terug in hun ontwerpen. Toch kan je volgens Tatjana nog steeds spreken van Dutch Design omdat het hier vandaan komt. Hier ligt de oorsprong die ooit begon met vormgevers als Piet Zwart, Wim Crouwel en Anton Beeke. Als je volgens Tatjana spreekt van Dutch Design dan heb je het over 'de wolk die rond Gijs Bakker hangt'. Dat is de bottom line van Dutch Design, waarvan deze groep ontwerpers de derde generatie is.   

1-Joris-Laarman-1
Houten mallen en rubber worden een stoel. Naast deze stoel presenteert Joris Laarman ook zijn Makerchair, de eerste open source 3d geprinte stoel ter wereld.  

1-Pieke-BergmanPhenomenon is een nieuw project van Pieke Bergmans waarin zij de neonbuis uit zijn keurslijf haalt. Het project is zo nieuw dat in de tentoonstelling het protoype staat gepresenteerd, uitgeleend door de vader van Pieke.   

1-ChristienMeindertsmaVoor het textielmuseum in Kortrijk ontwikkelde Christien Meindertsma een installatie van 200 duiven van vlas. Pigeon Service is onderdeel van het Vlasproject dat in 2009 startte met het inzaaien van een akker in de Noordoostpolder. Inspiratiebron was de geschiedenis uit de eerste wereldoorlog van het pand in Kortrijk. De aantekeningen in de expositie vertellen het spannende verhaal en het onderzoek.   

1-Kolken-Kustert-1↑ Het schitterende poëtische werk van Studio Maarten Kolk & Guus Kusters. Tatjana kreeg het vertrouwen van de designers die vele jaren  bloemen en planten verzamelden in hun herbarium. Het is vrij bijzonder dat zowel een selectie van het herbarium, de daarvan gemaakte schetsen en kleurstudies zijn tentoongesteld. ↓  

1-KolkenKuster-2

1-Engelgeer-Scholten-BaijingsLinks: overzicht van de ruimte met de presentaties van Mae Engelgeer en Scholten & Baijings. rechts: Colour Porcelain van Scholten & Baijings. 

1-Chris-Kabel-1
'Hoe kan een winterdepressie worden tegengegaan?' was de onderzoeksvraag van het project Blue Sky Lamp van Chris Kabel. Na talloze materiaalproeven ontdekte hij een combinatie die het licht op dezelfde manier verstrooit als de aardse atmosfeer dat doet.  

1-TatjanaQuax-ValentinLoellmannLinks: Tatjana Quax en één van de aanwezige journalisten bewonderen Blue Sky Lamp van Chris Kabel. Speciaal voor de expositie maakte hij een lamp van 90 centimeter doorsnee. Rechts: het werk van Valentin Loellmann. Elke stuk uit de Fall/Winter-serie kent hetzelfde, intensieve werkproces. De presentatie van het werkproces van Studio Valentin Loellmann wordt ondersteund door een film.  

HowWeWork-SMH-boekHet boek 'How We Work' van Tatjana Quax en Inga Powilleit

Door de opbouw en het getoonde onderzoek is deze expositie een must-see voor liefhebbers van design maar zeker ook studenten. In de tentoonstellingsruimte geeft Tatjana de komende periode dan ook een aantal gastlessen aan groepen studenten van onder andere Design Academy.   

Tegelijk met de tentoonstelling How We Work, new Dutch Design in het SM-s vindt in het aangrenzende Noordbrabants museum de expositie Design uit het land van de aardappeleters - vormgevers ontmoeten Van Gogh plaats. Deze tentoonstelling opent het Vincent van Gogh inspiratiejaar. De aanleiding: het is 125 jaar geleden dat de wereldberoemde kunstenaar is gestorven. Van 24 januari tot 26 april 2015 is deze expositie te bezoeken.

How We Work, new Dutch Design
23 januari t/m 17 mei 2015
meer info: Stedelijk Museum 's Hertogenbosch