Traditioneel Japans ambacht in hedendaags design

Floor Borsboom  maandag 30 maart 2015

Komen alle trends uit Japan?

Handgemaakt en DIY, ambacht en vakmanschap, duurzaam en fair, imperfect design, indigo en denim, patchwork en heritage fashion; we worden er mee overspoeld. Waar komen deze trends vandaan? Hoe zijn ze ontstaan? Japan in the picture. 
Eerste versie januari 2014, laatste update: maart 2015

traditioneel-japans-ambacht-in-hedendaags-design6links en rechts: ontwerpen van textiel- en fashiondesigner Swati Kalsi, midden: authentieke sashiko boro kimono via lolalelystudio.com

Herstellen, laten herleven, waarderen; de schoonheid van imperfectie
De Japanse uitdrukking Mottainai staat voor het "wat zonde"-gevoel dat je krijgt als je dingen verspilt. 'Zero waste' is het hedendaagse zusje van Mottainai: een concept dat modeontwerpers toepassen in een poging de verwoestende impact die de mode-industrie op het milieu heeft tegen te gaan.

Wabi Sabi is een Japans principe dat soberheid, spaarzaamheid en bescheidenheid eert, en daarmee ook de waarde van objecten die onvolmaakt, vergankelijk of onvolledig zijn. Veel designers integreren deze esthetische praktijken in hun ontwerpproces. Het gevolg hiervan is dat gebruik, roest en slijtage een aantrekkelijke en gewenste kwaliteit in zowel mode als interieur is geworden.

Bij de 15e eeuwse Japanse techniek kintsugi worden gebarsten of gebroken aardewerk met bladgoud gerepareerd, waarbij elke breuk opzettelijk wordt benadrukt in plaats van gecamoufleerd - precies passend in trends als imperfect design, eco en ambacht.

kintsugi-plates
Kintsugi borden (beeld via bloomingdales.com)

anahi1

↑↓ In restaurant Anahi in Parijs gebruikten ze kintsugi om barsten in muurtegels op te vullen (beelden via yatzer.com)

anahi2

Met de 'New kintsugi repair kit' van Humade kun je gebroken porselein met zilver-of goudkleurige lijm repareren, gebaseerd op de oude 'kintsugi' techniek:

New-Kintsugi-repair-kit-humade1

New-Kintsugi-repair-kit-humade2

Het recyclen van textiel heeft een lange geschiedenis in Japan. Al in de 17e eeuw werd in katoenen indigo stoffen nieuw leven geblazen met sashiko, boro, sakiori en zanshi. In software is een 'patch' een reparatie, en in principe is dat in mode hetzelfde, met ellebogen en knieën als voornaamste slijtageplekken. Een patch kan ook een integraal onderdeel van het ontwerpproces worden, wanneer verschillende stoffen en patronen worden samengevoegd. Japanners kennen de patchworktechniek boro – letterlijk 'lap' of 'vod'. Boro is afgeleid van de uitdrukking 'boro boro', dat de schoonheid viert in iets dat vervallen, gerepareerd of gerafeld is. Boro wordt gecombineerd met de stiktechniek sashiko.

sashikoboro en sashiko (afbeeldingen via: www.thepeacefulclouds.comforum.lowyat.net
colormeindigoblog.files.wordpress.com 1000sassa1000.tumblr.com)

    Sashiko, boro & indigo

Indigo: bron van inspiratie
Hoewel de markt al seizoenen lang overspoeld wordt met patchwork bieden de trends van indigo-op-indigo en breien, naaien en haken meer ruimte voor nieuwe handgemaakte en -bewerkte kleding en interieuraccesoires. We zien in de denimwereld steeds meer Japans design en textiel verschijnen en ook sashiko en boro technieken dringen de westerse markt binnen. Voor ontwerpers die op zoek zijn naar oude ambachten en technieken, patronen en kledingtradities is indigo een grote bron van inspiratie. Indigo in textiel bestaat al eeuwen maar haar aanwezigheid en waardering is de afgelopen jaren duidelijk gegroeid. En via Japanse indigo kom je al snel uit bij sashiko en boro.

Lees meer over indigo blauw in een eerder artikel van Monique Tieleman

indigo7indigo everything (beeld via moodyshome.weebly.com)

indigo-birdsindigo vogeltjes in het winkelinterieur van Merci, Parijs (via www.trendtablet.com)

indigo-interior
indigo interieur (beeld via wonen.blog.nl)

indigo17
Visvim Virgil Picaro schoenen in indigo kleuren (beeld via www.flickr.com/groups/japanesethreads)

indigo-people
de prachtige sjaals van Indigo People (beeld via www.indigopeople.net)

denim 03 14 2011 4
Aganovich, indigo color blocking (beeld via blog.stylesight.com)

indigo-kit
via yellowowlworkshop.com

Sashiko
Sashiko is een Japanse stiktechniek die in de 18e eeuw is ontstaan. Sashiko is ontwikkeld om kleding en textiel te versterken of te repareren, maar is later ook decoratief gebruikt om quilts en borduurwerk te verfraaien.

kimonoLidewij Edelkoort cureerde een artikel over een expositie van Japanse boro stukken.
En we weten allemaal: als Li iets zegt wordt het een trend! ;-)

De oude Japanse tradities van naaien, quilten, repareren en recyclen heeft geresulteerd in prachtige folklore- en arbeiderskleding. Voor eenvoudige vissers en boeren waren stoffen schaars en duur, en om de levensduur van kleding en textiel te verlengen werden ze hersteld met decoratief sashiko. Ook werden meerdere lagen stof met sashiko op elkaar geborduurd: zo werd de stof sterker en het kledingstuk warmer - net als het Amerikaanse patchwork. Het resultaat van al die lagen stof, een gerafelde, grove textuur, heet dan weer boro.

patronen-sashiko2sashiko patronen (beeld via: threads.srithreads.com

sashiko-blauw-paars
beelden: Slowstitch Studio via en Darn & Dusted

Bij sashiko worden voornamelijk indigo-geverfde stoffen gebruikt. Je herkent sashiko aan eenvoudig lopende steken in contrasterende, katoenen garens en het herhalen en verbinden van geometrische, grafische patronen. Een opvallend element in alle sashiko patronen is het gebruik van ruimte: Japanse ontwerpen maken volledig gebruik van lege of 'negatieve' ruimte als een onderdeel van het algemene patroon. 

Indigo dye technieken
Shibori
is een van de oudste indigo dye technieken in Japan. Bij shibori wordt de stof gevouwen, afgebonden, verdraaid, geklemd of vastgenaaid om bepaalde delen voor de kleurstof onbereikbaar te houden, zodat je bijzondere kleureffecten bereikt. Je kunt daarmee eindeloos variëren en het zo eenvoudig of complex maken als je wilt.

Royal-Hue-Trend-Report--Marjon-Hoogervorst-13-Est-Magazineshibori (beeld via estmagazine.com.au)

Er zijn verschillende Shibori technieken: de Kanoko techniek komt het dichtst bij de Westerse versie van tie-dye. Bij deze techniek worden stukken stof afgebonden met draad om het gewenste patroon te creëren. Daarnaast heb je nog Miura, Kumo, Nui, Arashi en Itajimi; elke methode wordt gebruikt om een bepaald effect te bereiken, maar elke methode wordt ook in overeenstemming met de stof gebruikt. Dus de methode hangt niet alleen af van het gewenste patroon maar ook van de eigenschappen van de stof. Ook kunnen verschillende technieken samen worden gebruikt om nog complexere effecten te krijgen.

stylesight shibori japan textiles 2shibori (beeld via blog.stylesight.com)

indigo1
shibori behang en dip dye blouse (beeld via www.kleurinspiratie.nl)

Sakiori
(Nog) weinig te vinden in hedendaagse mode en interieur - natuurlijk wel hier en daar op Etsy - maar toch even in de spotlight: 'sakiori' is een traditionele Japanse weeftechniek waarbij oude lappen worden gerecycled. Versleten kimono's werden in reepjes stof gesplitst en daarna teruggeweven in een prachtig nieuw textiel. Een ultieme vorm van recycling en bedacht vanuit de Mottanai denkwijze.

sakiori5
sakiori kimono (beeld via blog.bluebloodbrand.com)

KokoonCommunitysakiori kleed van Kokoon Community

Anthropologie
kleed van Anthropologie

Altuzarra Fall 2014
sakiori in de Altazurra fall 2014 collectie via vogue.com

Fernanda Fujiwara is fashion designer en onderzoeker; in 2012 studeerde ze af op het London College of Fashion met een BA in Fashion Design & Technology. Voor haar afstudeerproject onderzocht ze haar eigen Japanse en Gauchos achtergrond en de interactie tussen verschillende culturen. De handgewoven ontwerpen symboliseren de verstrengeling van beide culturen, samen met haar passie voor oude ambachten en geïnspireerd op Japanse sakiori.

Fernanda Fujiwara1
ontwerpen van Fernanda Fujiwara (beelden via coroflot.com)

Vergelijkbaar met sakiori is het Nederlandse merk By Mölle; zij recyclen oude jeans en maken er nieuwe producten van:

Woonbeurs2013ByMolleBintiHome-2-2By Mölle op de Woonbeurs 2013 (beeld via Binti Home)

Sri Threads
In Brooklyn NYC zit textielgallerie Sri Threads, waar Stephen Szczepanek zijn collectie zeldzaam en antiek Japans textiel toont, met nadruk indigo geverfd katoen en boro textiel uit oud Japan. Je kunt Sri Threads op afspraak bezoeken, de stoffen zien, aanraken en kopen. Bekijk de video waarin Szczepanek over zijn collectie en passie vertelt.

    Sashiko en boro in hedendaagse mode en interieur

 Mode 

Toonaangevende Japanse labels en ontwerpers zoals Kapital, Visvim, Comme des GarçonsSasquatchfabrix, Koromo Kyoto en Blue Blue Japan werken met deze ongekunstelde naaitechnieken en creëren zo tijdloze, handbewerkte stukken.

jas-sashiko1Kapital (beeld via www.pelicanfossa.com)

Comme-des-GarconsComme des Garçons (beeld via: www.fancy.com)

handschoenen-sashiko2

↑↓ Kapital handschoenen (via www.long-john.nl) en sjaal (beeld via blog.denimtherapy.com)

fashion-sashiko21-1

koromo
Koromo Kyoto (afbeelding via www.facebook.com/koromo.kyoto)

Ook zijn er voorbeelden van sashiko en boro te vinden van grote internationale merken als Maison Martin Margiela en Converse All Stars. 

Maison-Martin-Margiela-sashiko2Maison Martin Margiela (beeld via: www.elle.com)

shoes-sashiko-boro2v.l.n.r en v.b.n.b: KOGIN Engineer boots van Kapital (www.bandanna-almanac.com), Chuck Taylor Ox Eclipse 'Boro' (www.uptherestore.com), visvim FBT Sashiko (www.highsnobiety.com), traditionele Japanse split-toe "sokken" (threads.srithreads.com) en Converse 'Boro' Patchwork Jack Purcell (www.uptherestore.com)

En wat lokaler:

  • Amsterdams label Denham ontwerpt jeans en jasjes met sashiko en boro
  • Tenue de Nimes verkoopt kleding van en werkt samen met verschillende Japanse merken, en in de etalage zijn vaak 'sashiko boro' kimono's te bewonderen
  • Conceptstore Harvest & Company organiseerde de expositie Indigo Roosters die bestond uit indigo stoffen en kleding uit de hele wereld, waaronder een aantal 'sashiko boro' stukken uit Japan.
  • Ook in Centraal Museum in Utrecht kon je tijdens de expositie 'Blue Jeans' een paar 19e eeuwse Japanse kimono's bewonderen.

denhamDenham (beeld via www.denhamthejeanmaker.com)

tenue-de-nimes
etalages van Tenue de Nîmes met Japanse kimono's en rechts de limited edition Indigo Red Wing boots 
(afbeeldingen via www.facebook.com/tenuedenimes)

stitches-sashiko2sashiko op jeans (afbeeldingen via www.kapital.jpandallaboutblue.tumblr.com
boostitch.wordpress.comwww.andpause.com)

Veel designers die zich laten inspireren door Franse, Britse, Amerikaanse en Japanse 'workwear' - arbeiderskleding, de heritage fashion trend - passen sashiko en boro technieken toe. Neem naast de al genoemde labels hierboven bijvoorbeeld het Britse label De Rien die 'rag couture' ontwerpt door Frans linnen, arbeiderskleding uit de jaren 30, en Japanse, handgeweven hennep uit begin 1900 te 'patchen' en te bewerken met sashiko steken. Atelier de l'Armee uit Amsterdam creëert handgemaakte tassen met vintage militaire- en arbeiderskleding, waarbij verschillende stoffen worden gecombineerd. Het Britse Darn & Dusted repareert denim op de oldschool manier waarbij veel indigo en sashiko wordt gebruikt, en het er opnieuw niet om gaat de scheur onzichtbaar te herstellen, maar juist opvallend – kintsugi.

Wanneer komt de eerste Nederlandse Darn & Dusted?! Je zou er bijna je nieuwe jeans voor verscheuren! :-)

koromo2let's patch! (afbeelding via www.facebook.com/koromo.kyoto)

'De trend' anno 2015
Sinds ik dit artikel schreef in 2013 heb ik het meerdere malen geüpdate. Overal vind je nu op Japan geïnspireerde mode en interieur. Hieronder wat voorbeelden van indigo, sashiko en shibori in modecollecties 2014/2015.

South African fashion label KISUAKISUA, Zuid-Afrikaans fashion label

indigo-japan-fashion-coats3credits: Club Brillant via ilumuoti.nl en jas via tommyton.tumblr.com

realitystudio3

↑↓ Reality Studio winter 2014

realitystudio1

Altuzarra Spring 2014
Altazurra Spring 2014 via vogue.com

Swati-Kalsi
Swati Kalsi, textiel- en fashiondesigner: swatikalsi.com

JunyaSS15FebNP1

↑↓ Junya Watanabe x Levi's S/S 2015 via havenshop.ca en denimforum.tumblr.com

JunyaSS15FebNP6

tommyton
custom kimono via tommyton.tumblr.com

indigo-patchwork-sashiko-jeans-japancredits v.l.n.r. en v.b.n.b.: Junya Watanabe via fashionising.com, Wisdom via la-superette.fr, foto via tommyton.tumblr.com en 69 cocoon dress via vfiles.tumblr.com

Jen Kao 2013-2014 Fall Winter 2

↑↓ Jen Kao Fall Winter 13/14 via vogue.es

Jen Kao 2013-2014 Fall Winter 4

Van Gogh meets Japan
Vincent van Gogh was gefascineerd door Japan en Japanse kunst, en dat heeft hij gemeen met een aantal hedendaagse, jonge modeontwerpers. Tijdens Amsterdam Fashion Week 2015 kon je in het Van Gogh Museum zien hoe de kunstenaar hen heeft geïnspireerd. Styliste Elona Waisapy, beeldredacteur van Stylink, was aanwezig en maakte deze prachtige foto's van de presentatie van fashion designers Barbara LangendijkElke van Zuylen en model Lisette Ros.

van-gogh-japan-amsterdam-fashion-week

De Parelvissers - Nederlandse Reisopera
De Nederlandse Reisopera speelde tot eind februari 2015 de bekende opera 'De Parelvissers' van George Bizet in de Nederlandse theaters. Het verhaal speelt zich af in Azië, Sri Lanka. In het zoeken naar de juiste uitstraling van de kleding ontdekte kostuumontwerpster Elena Werner de Japanse boro techniek en gebruikte dit voor de kostuums. Ze liet zich onder andere inspireren door dit artikel, hoe leuk is dat?! :-)

de-parelvissers-nederlandse-reisopera7Foto: Marco Borggreve © Nederlandse Reisopera 2015

Elena Werner: "In het begin van mijn onderzoek naar kledinguitingen van vissers in Azië keek ik naar traditionele kleding uit de 19de eeuw in landen zoals Japan, India, China en Thailand. Timothy (Nelson, de regisseur) wilde graag in de richting van hedendaagse kleding werken. In mijn verdere zoektocht en onderzoek naar stoffen en textiel technieken ontdekte ik de boro techniek. Het is een fascinerende techniek waarmee we precies de uitstraling van de kleding kunnen bewerkstelligen die wij voor ogen hebben in de Parelvissers. Het geeft de juiste 'versleten' indruk."

de-parelvissers-nederlandse-reisopera6Foto: Marco Borggreve © Nederlandse Reisopera 2015

Elena Werner en Marita Schoonheijm (hoofd kostuum Reisopera) zien ook andere overeenkomsten tussen de boro techniek en de Parelvissers. De Parelvissers speelt zich af in de lagere sociale klasse, de visserswereld. De boro techniek komt uit deze wereld voort. "De soberheid, spaarzaamheid en bescheidenheid, oftewel Wabi Sabi, zijn treffend."

de-parelvissers-nederlandse-reisopera2foto via deventerrtv.nl

Marita Schoonheijm: "De boro techniek drukt een bepaalde soberheid uit die overeenkomt met onze huidige duurzaamheid. Mede hierom kent boro denk ik een groeiende belangstelling. Vooral als decoratie zie je het steeds vaker gebruikt op kleding. Het is design geworden. Je ziet ook dat ontwerpers steeds vaker op zoek gaan naar oude ambachten, patronen en ontwerpen. Dit is echt een trend."

www.reisopera.nl

 Interieur 

Japanse sashiko, boro en indigo in interieur.

denim-71afbeelding via www.ecoluxestudios.com

kleed-sashiko-geinspireerdsashiko geinspireerd kleed (beeld via www.brit.co)

blue textile bottles1
keramieke flessen in indigo met geschilderde shibori en sashiko patronen (via www.brendaholzke.com)

peterfehrentz1
behang met sashiko patroon (beeld via www.peterfehrentz.de)

kleed-sashikosashiko boro kleed (beeld via www.thewomensroomblog.com)

pillows-sashiko-boro(afbeeldingen via: lloso.blogspot.nlwww.blueandwhitetokyo.com & www.remodelista.com)

caravan-indigo via remolesta
gotta love blue (beeld via www.remodelista.com

muur-sashiko
prachtig wandkleed van boro en sashiko (beeld via 1000sassa1000.tumblr.com)

stoelen-maisonsuzanne-sashiko-boroMaison Suzanne oude sashiko boro stoffen verwerkt in antieke stoelen

indigo-sashiko-interieur
sashiko-patronen op kussens (beeld via www.er-interiordesign.com)

beddengoed-sashiko2Sashiko by Artology

beddengoed-sashikoPrachtig over je bed! (beeld via mechantdesign.blogspot.nl)

slowstitchstudio
Slowstitch Studio

indigo-bed
indigo en sashiko op beddengoed (beeld via sheer-style.blogspot.nl)

Veel meer DIY kun je 't niet krijgen! Via Etsy en Pinterest vind je veel creatievelingen die sashiko en boro in interieur en accesoires verwerken.

modern-sashiko-design1sashiko en boro in interieur (alle afbeeldingen via Etsy en Pinterest)

pottery-sashiko-geinspireerdsashiko patroon in aardwerk (beeld via Etsy)

    Zelf aan de slag?

Textielfabrique geeft workshops sashiko en indigo verven! Hartstikke leuk! Bekijk de geplande workshops verven met natuurlijke indigo, Sashiko, Shibori & Sakiori in Amsterdam. En op de website van Textielfabrique kun je sashiko garens en naalden en zelfs een speciale sashiko kit kopen met garen, lapjes, instructies en een vingerhoedje.

Deze boeken kan ik aanraden, ze hebben mij erg op weg geholpen met duidelijke informatie:

Succes!

PS: like sashiko? Dan vind je onze artikelen over breienborduren en macramé vast ook leuk! 

brood-sashikoafbeelding via stuffyoucanthave.blogspot.nl

 


Profielschets Floor Borsboom
Floor Borsboom is fashionfreak, designfreak, language freak. Dol op mooie dessins en prints, vintage items, caribisch eten en funky music. Ze werkt bij LeLab en Stylink als contentmanager, webredacteur en copywriter. Floor op twitter: @floritab